أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
30
قانون ( فارسى )
كسى كه از قارچ خوردن مسموم مىشود ، به ذبحهء سينه ، تنگنفسى ، بادكردگى شكم و معده ، سكسكه و دلپيچه مبتلا مىشود . رنگ رخسارهاش زرد مىشود ، نبضش كوچك مىزند ، مىلرزد ، عرق سرد مىكند و مىميرد . علاج بايد با آب تودرى ( قدومه ) ، خود را قى دهند . و اگر آب تودرى با آب ترب و بورك باشد بهتر است . يا با آب ترب كه بورك در آن مخلوط شود خود را قى دهند . بعد از قى كردن خاكستر چوب تاك در اسكنجبين ريزند و به هم زنند و بخورند . گلابى پادزهر قارچ سمى است . بويژه برگ گلابى جنگلى بسيار پادزهر خوبى است . آبكامهء معمولى و خودمانى نيز پادزهر قارچ سمى است . بعد از قى كردن ، آبكامه بخورند و هر دم كمى از آن را با بورك و عسل بخورند . چلغوز مرغ خانگى در اسكنجبين كنند و به هم بزنند و بخورند ، بسيار مفيد است و از پادزهرهاى خوب ضد قارچ سمى است . بورك ، نمك هندى ، افشرهء پونه با اسكنجبين و بورك ، همگى پادزهر قارچ سمى هستند . معجونهاى بزرگ از قبيل : معجون فلافلى و معجون زيرهاى بسيار خوبند . شراب كهنه و تند مردافكن بسيار خوب است ، زراوند ، بيخ گاوشير ( جواشير ) ، دردى شراب و خردل و تخم ترتيزك همگى خوبند . خاراگوش ، مرزهء كوهى ، آبپز خاراگوش و مرزهء كوهى ، آبپز انجير همگى پادزهر قارچ سمى هستند . اما همينكه احساس مسموم شدن از قارچ كردند ، تا خوب مىشوند بايد بر دوام اطراف سردندهها را بپيچند . 11 - تير ارمنى ( سهام « 1 » ارمنى ؟ ) . كسى كه از سهام ارمنى سوخته باشد ( سوراخ شده باشد - نسخه . ) ، بايد فورا و بىدرنگ بارزد بخورد كه بهترين علاج است . گويند : زالو را بگيرند پوستش بكنند ، از روده و چيزهاى درونى پاك شود و گوشتش را در آفتاب بر سنگ گرم شده بخشكانند و به وزن دو مثقال از آن را با شراب بخورند . شنيدهام كه مدفوع انسان بخورند پادزهر تير ارمنى است .
--> ( 1 ) - سحام : از جنس درختان چترى است و از تيرهء خرزهرهيىها است . تمام اجزائش رطوبت سمى دارد - لاروس . در هر دو نسخه چاپ مصر و تهران . سهام ( تيران ) نوشته شده است و با ارمنى همراه است . اما از آنجا كه موضوع راجع به گياهان سمى است ، بعيد نمىدانم كه منظور سحام باشد - م .